Δεδομένα του CMS από τις συγκρούσεις του LHC διαθέσιμα υπό άδεια Creative Commons!

To CMS σήμερα δημοσιοποίησε υπό ελεύθερη μορφή μέρος των δεδομένων που έχει συλλέξει ο ανιχνευτής από τις συγκρούσεις των δεσμών πρωτονίων του LHC υπό άδεια Creative Commons CC0!

Τα δεδομένα, αλλά και εργαλεία με οδηγίες για το πως μπορούν να χρησιμοποιηθούν, υπάρχουν στη σελίδα http://opendata.cern.ch/.

Σε πρώτη ευκαιρία μόλις βρω το χρόνο να κοιτάξω τα δεδομένα και τα εργαλεία, θα ετοιμάσω και παραδείγματα για το τι ωραία πράγματα μπορούμε να κάνουμε με αυτά… μείνετε συντονισμένοι 🙂

Η περίληψη της ανακοίνωσης:
The Compact Muon Solenoid (CMS) Collaboration at CERN is excited to announce the public release of the first batch of high-level, analysable and open data from the Large Hadron Collider (LHC), recorded by the CMS detector. The datasets are being released into the public domain under the Creative Commons CC0 waiver, in keeping with CMS’s commitment to data preservation and open data. “We have a duty to society to do so,” says Tiziano Camporesi, CMS Spokesperson. “The scientific knowledge we produce is for everyone to share and we hope educational tools built on top of our data will inspire the next generation of scientists.”

Επίσης, μπορείτε να διαβάσετε το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης, καθώς και το δελτίο τύπου του CERN.

Μιόνιο που έχει ανιχνευθεί από το CMS -- και τώρα μπορείτε να το δείτε και μόνοι σας!

Μιόνιο που έχει ανιχνευθεί από το CMS — και τώρα μπορείτε να το δείτε και μόνοι σας!

Advertisements

Διαγωνισμός του CERN για σχολεία

Beamline For Schools

Πριν από μερικούς μήνες δίναμε συγχαρητήρια στην ομάδα «Σύντροφοι του Οδυσσέα» της Βαρβακείου σχολής για την επιτυχία τους να κερδίσουν στο διαγωνισμό Beamline For Schools του CERN. Σήμερα το CERN ανακοίνωσε τη διεξαγωγή του για το 2015.

Το έπαθλο; Ίδιο με το φετινό: η δυνατότητα να έρθει μια ομάδα μαθητών εδώ και να διεξάγει το δικό της πείραμα χρησιμοποιώντας μια από τις δέσμες σωματιδίων από τους επιταχυντές του εργαστηρίου!

Ο διαγωνισμός είναι ανοιχτός σε ομάδες μέχρι και 30 μαθητών άνω των 16 ετών, εννέα από τους οποίους, αν κερδίσει η ομάδα τους, θα έρθουν στο CERN για να στήσουν και να κάνουν τα πειράματά τους. Οι ομάδες μπορούν να αποτελούνται είτε από ένα, είτε από περισσότερα του ενός συνεργαζόμενα σχολεία. Το πρώτο βήμα είναι να εγγραφείτε! Περισσότερες πληροφορίες για το διαγωνισμό και τον τρόπο συμμετοχής υπάρχουν διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του.

Ημερομηνίες-κλειδιά είναι η 31η Ιανουαρίου 2015 που είναι η διορία για την δήλωση συμμετοχών και η 31η Μαρτίου 2015 που είναι η διορία για την υποβολή των προτάσεων. Για το δεύτερο βήμα χρειάζεται ένα γραπτό κείμενο, καθώς και ένα μονόλεπτο βιντεάκι που να περιγράφεται το πείραμα όπως παραδείγματος χάριν το παρακάτω από την Ελληνική ομάδα που κέρδισε το 2014. Επίσης, για την ενημέρωση όλων, η ομάδα του διαγωνισμού θα διεξάγει ένα Google+ hangout στα Αγγλικά στις 4 Δεκεμβρίου 2014 στις 6μμ ώρα Ελλάδας στο κανάλι του CERN στο YouTube. Σε αυτό, ερευνητές του CERN καθώς και οι “Σύντροφοι του Οδυσσέα” του Βαρβακείου  θα μπορούν να απαντήσουν στα ερωτήματά σας. Το περσινό ενημερωτικό βιντεάκι υπάρχει εδώ.

Δείτε και τι ωραία που πέρασαν οι φετινοί νικητές όταν ήρθαν στο εργαστήριο!

http://cds.cern.ch/video/CERN-MOVIE-2014-042-001

άντε στρωθείτε! και καλή επιτυχία!

update: και επειδή τα άκουσα λίγο από φίλους και συναδέλφους, να προσθέσω ότι το Beamline for Schools είναι ένα από τα πολλά και ενδιαφέροντα projects με τα οποία ασχολείται το Development Office του CERN το οποίο πρόσφατα εγκαινίασε και τη σελίδα Giving to CERN, ώστε να μπορεί το CERN να προσφέρει περισσότερα πίσω στην κοινωνία… 🙂

#CometLanding

Νωρίτερα σήμερα γράφτηκε ιστορία. Για πρώτη φορά προσεδαφιστήκαμε στην επιφάνεια ενός κομήτη. Του κομήτη 67P/Churyumov–Gerasimenko.

//platform.twitter.com/widgets.js

Γιατί είναι σημαντικό; Ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ή μάλλον, απλά λίγο παλιότερα… η αρχή πέφτει πολύ πίσω…

Συγκεκριμένα, πάμε στο 1986. Τότε, το αεροσκάφος Giotto είχε αποσταλλεί για να μελετήσει τον κομήτη Halley και μας έστειλε πληθώρα ενδιαφέροντων στοιχείων. Μάθαμε πότε δημιουργήθηκε (πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια). Μάθαμε τη σύσταση των υλικών που εκτοξεύει (κυρίως νερό και μονοξείδιο του άνθρακα) καθώς και ότι η επιφάνειά του είναι πλούσια σε άνθρακα, και άλλα ωραία.

πηγή: wikipedia, Andrzej Mirecki

Αεροσκάφος Giotto.
Πηγή: wikipedia, Andrzej Mirecki

Η επιτυχία του εγχειρήματος ενέπνευσε τον επιστημονικό κόσμο να το επαναλάβει το, ανεβάζοντας τον πήχη. Σκοπός ήταν να πάμε σε ένα κομήτη και να φέρουμε υλικό από την επιφάνειά του πίσω στη γη! Το Νοέμβριο του 1993 και μετά από πολλές αλλαγές λόγω προϋπολογισμού, η αποστολή του Rosetta πήρε έγκριση χωρίς όμως το κομμάτι της επιστροφής υλικού. Μετά από χρόνια σχεδιασμού και κατασκευής, η Rosetta ήταν έτοιμη για εκτόξευση στις 12 Ιανουαρίου 2003 για να συναντήσει το 2011 τον κομήτη 46P/Wirtanen. Λόγω προβλημάτων με τον πύραυλο Ariane 5, το πλάνο άλλαξε και μετατέθηκε η ημερομηνία εκτόξευσης και ο προορισμός. Εν τέλει, στις 2 Μαρτίου 2004 η Rosetta εκτοξεύθηκε με προορισμό τον 67Ρ.

Rosetta Πηγή: wikipedia, Ian Shazell

Rosetta
Πηγή: wikipedia, Ian Shazell

Ο εξοπλισμός της αποστολής χωρίζεται σε δύο κομμάτια. Το σκάφος τροχιάς (orbiter) και το σκάφος προσεδάφισης Philae. Το σκάφος τροχιάς αποτελείται από μια κυβική κεντρική κατασκευή διαστάσεων 2.8 m × 2.1 m × 2.0 m, πάνω στην οποία βρίσκεται τοποθετημένος όλος ο εξοπλισμός. Δύο ηλιακοί συλλέκτες συνολικής επιφάνειας 64 m² και μήκους 14 m ο καθένας φρονίζουν για τη συλλογή ενέργειας από τον ήλιο. Το συνολικό μήκος είναι 32 m και εκτός από το Philae, κουβαλάει και αυτό πολλές συσκευές για να παίρνει μετρήσεις εξ αποστάσεως αλλά και να επικοινωνεί με τη γη. Το Philae έχει μέγεθος περίπου 1 m × 1 m × 0.8 m και επάνω του είναι τοποθετημένο πλήθος επιστημονικών εργαλείων για τη συλλογή δεδομένων από την επιφάνεια του κομήτη. Με τη γη μπορεί να επικοινωνήσει μόνο μέσω του Rosetta, όχι άμεσα. Στη σελίδα Astronomy Picture of the Day της NASA μπορείτε να δείτε μια πολύ ωραία σύνοψη των επιστημονικών εργαλείων του Philae.

Από το 2004 μέχρι σήμερα, η Rosetta έκανε ένα πολύ μεγάλο ταξίδι. Για δέκα χρόνια περιπλανώταν στο διάστημα και στην πορεία πέρασε μέσα από τη ζώνη αστρεροειδών του ηλιακού μας συστήματος, χρειάστηκε να περάσει 3 φορές από το γήινο μαγνητικό πεδίο και μία φορά απο αυτό του πλανήτη Άρη ώστε να μπει σε σωστή τροχιά, πέρασε κοντά απο την τροχιά του πλανήτη Δία, πέρασε κοντά από άλλους δύο αστεροειδείς, τον 2867 Steins (το 2008) και τον 21 Lutetia (το 2010) και από τις 8 Ιουνίου 2011 μέχρι τις 20 Ιανουαρίου 2014 οι χειριστές την είχαν σε “χειμερία νάρκη” ώστε να υπάρχει όσο το δυνατόν λιγότερη χρήση των συστημάτων.

http://www.esa.int/spaceinvideos/content/view/embedjw/421241

Το πρώτο ραντεβού με τον κομήτη 67Ρ έγινε την 6η Αυγούστου 2014. Από εκείνη τη μέρα μέχρι σήμερα, γινόταν προσεκτικά βήματα ώστε η προσεδάφιση να γίνει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Ήταν μια διαδικασία που θα γινόταν σχεδόν στα τυφλά, μιας και δε μπορεί να υπάρξει άμεση καθοδήγηση του αεροσκάφους: λόγω της τεράστιας απόστασης, χρειάζονται περίπου 28 λεπτά για να μεταδοθεί πληροφορία από το κέντρο ελέγχου στη γη προς τη Rosetta, και άλλα τόσα για να μας απαντήσει. Χρειαζόταν λοιπόν λεπτομερής χαρτογράφηση του κομήτη και προσεκτικός σχεδιασμός της ρίψης, κάτι που πήρε περίπου δύο μήνες.

Και φτάνουμε στη 12η Νοεμβρίου, όπου μετά από μια διαδικασία που κράτησε αρκετές ώρες, και χρειάστηκε και λίγη τύχη μιας και δεν έλειπαν τα προβλήματα με ένα από τα συστήματα προσεδάφισης, όλα πήγαν καλά. Από την ώρα που αποκολλήθηκε το Philae από τη Rosetta, πέρασαν περίπου 7 ώρες πτώσης μέχρι αυτό να φτάσει στην επιφάνεια του κομήτη.

Hey, Earth! It's Philae. I got you a comet. xkcd by Randall Munroe

Hey, Earth! It’s Philae. I got you a comet.
xkcd by Randall Munroe

Πλέον, αν όλα συνεχίσουν το ίδιο καλά, μέχρι το Δεκέμβριο του 2015 η Rosetta θα συνοδεύει τον 67Ρ, θα τον γνωρίζει καλύτερα και θα μας προσφέρει κι εμάς πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τον πυρήνα του, τη σύσταση και μορφολογία του εδάφους και του υπεδάφους, τη χημική του σύνθεση και τις διεργασίες που μπορεί να λαμβάνουν χώρα επάνω στην επιφάνειά του.

Τώρα αν σκεφτούμε ότι η αποστολή αυτή εκτοξεύθηκε το 2004, μια χρονιά που ακόμα η Nokia έβγαζε τα καλύτερα κινητά και αυτά είχαν επάνω φωτογραφικές με ανάλυση 640×480 (τι πάει να πει πόσα megapixel??? 0.3 όλα κι όλα!), το ipod ήταν πολύ κουλ (ούτε κουβέντα για iphone ακόμα), μόλις είχαμε βγει το gmail και όλα τα geeks κυνηγούσαμε προσκλήσεις, στους υπολογιστές μας είχαμε Pentium 4 και ήμασταν τρισευτυχισμένοι με 1 GB RAM και 40 GB σκληρού δίσκου. Εκείνη την εποχή λοιπόν, μια ομάδα ανθρώπων, έστησε ένα κουτί περίπου 1 m × 1 m × 1 m το οποίο σήμερα βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην επιφάνεια ενός κομήτη μερικά εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά. Και τώρα τους ζηλεύω. Και χαίρομαι γι’αυτούς. Και για όλους μας.

Update :

Το Philae μας μιλάει και μας έστειλε ήδη την πρώτη φωτογραφία από την καινούργια του κατοικία. Δε θα μπορούσα να μη σας τη δείξω…

To Philae πάνω στην επιφάνεια του 67P/Churyumov-Gerasimenko. Φαίνεται ένα από τα τρία πόδια του Philae. Πηγή και copyright: ESA/Rosetta/Philae/CIVA

To Philae πάνω στην επιφάνεια του 67P/Churyumov-Gerasimenko. Φαίνεται ένα από τα τρία πόδια του Philae.
Πηγή και copyright: ESA/Rosetta/Philae/CIVA

Και για όσους τους αρέσουν οι αριθμοί, η Rosetta μας στέλνει δεδομένα με ρυθμό 28 Kbps, με 1-2 Kbps να καταναλώνονται στη μετάδοση δεδομένων της τηλεμετρίας και τα υπόλοιπα στα δεδομένα των μετρήσεων από τα επιστημονικά όργανα του Rosetta και του Philae.

Aπό το CERN στη σχολική τάξη και τη βιβλιοθήκη

Την Τρίτη 14 Οκτωβρίου 2014 στις 6 το απόγευμα ο Άγγελος Αλεξόπουλος από το τμήμα εκπαίδευσης του CERN θα μιλήσει στο ΚΠΙΣΝ για τα πειράματα στο εργαστήριο και πως αυτά συνδέονται με εκπαιδευτικές δράσεις.

Θα υπάρξει και ζωντανή σύνδεση με το CERN, ελάτε να τα πούμε!

Η είσοδος είναι ελεύθερη. Συμμετοχή με προεγγραφή στο Κέντρο Επισκεπτών του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (πληροφορίες).

© 2013 CERN, for the benefit of the CMS Collaboration

© 2013 CERN, for the benefit of the CMS Collaboration

Aν το CERN ήταν στην Ελλάδα…

(λέμε τώρα)

…πόση έκταση θα καταλάμβανε ο Large Hadron Collider, ο μεγαλύτερος επιταχυντής του εργαστηρίου;

Ας δούμε πρώτα πως δείχνει η περιοχή της Γενεύης. Βλέπουμε το μήκους 27 χιλιομέτρων υπόγειο τούνελ του επιταχυντή στην παρακάτω εικόνα. Έχω σημειώσει προσεγγιστικά με κόκκινο τα 4 σημεία όπου βρίσκονται οι 4 ανιχνευτές: Το CMS (Compact Muon Solenoid) είναι στην επάνω μεριά, αντιδιαμετρικά τελείως είναι το πείραμα ATLAS (A Toroidal LHC Apparatus), αριστερά του το ALICE (A Large Ion Collider Experiment) και δεξιά του το LHCb (Large Hadron Collider beauty — ω, ναι!)
Geneva Large Hadron Collider

Για πάμε να δούμε τώρα τι θα σήμαινε αυτό για τα Ελληνικά δεδομένα, ξεκινώντας από που αλλού; Θεσσαλονίκη!

Αν είχαμε λοιπόν τον LHC στη Θεσσαλονίκη και βάζαμε το ATLAS κάπου στο λιμάνι, το CMS θα έπρεπε να πάει κάπου πέρα στο Δερβένι!
Thessaloniki Large Hadron Collider

Έτσι για το καλό, είπα να δω πόση έκταση θα καταλάμβανε και ο επόμενος κυκλικός επιταχυντής ο Very Large Hadron Collider που θα ήθελαν να κατασκευάσουν εδώ στο CERN (είναι ακόμα στο στάδιο του σχεδιασμού της πρότασης, πολύ μακριά από την υλοποίησή του!)
Thessaloniki Very Large Hadron Collider

Από την άλλη, ο προηγούμενος ισχυρότερος επιταχυντής που λειτουργούσε στο Fermilab κοντά στο Chicago, ο Tevatron ίσα που θα αγκάλιαζε το κέντρο της πόλης, από τη λεωφόρο Νίκης μέχρι τις Συκιές και από το Βαρδάρη μέχρι τα πανεπιστήμια.
Thessaloniki Tevatron

Για την Αθήνα δυστυχώς δε μπορώ να γίνω το ίδιο περιγραφικός μιας και δεν τη γνωρίζω το ίδιο καλά, αλλά βλέπουμε ότι ενώ ο LHC χωράει άνετα μέσα σε αυτή, ο VLHC την περιβάλλει ολόκληρη.
Athens Large Hadron Collider
Athens Very Large Hadron Collider

Kαι για να πάμε και μια βόλτα σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, ας πάρουμε μια ιδέα για το μέγεθος του επιταχυντή σε σύγκριση με το Ηράκλειο,
Irakleio Large Hadron Collider

ή τη Λάρισα,
Larisa Large Hadron Collider

ή τα Ιωάννινα όπου το τούνελ θα κάλυπτε μια έκταση της πόλης και της λίμνης Παμβώτιδας μαζι.
Ioannina Large Hadron Collider

Όλες οι εικόνες δημιουργήθηκαν με τη βοήθεια του LHC In Your Neighborhood από το φετινό Science Hack Day San Francisco.

Αυτά για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης ως προς το μέγεθος των διατάξεων που χρησιμοποιούμε για τα πειράματά μας. Τώρα η κουβέντα του τι θα γινόταν αν το CERN είχε όντως φτιαχτεί στην Ελλάδα σηκώνει άλλο post. Και τσίπουρο με μεζέ.

ProtonMail : End-to-end encrypted email by CERN & MIT folks

Privacy is getting more and more important these days. ProtonMail is a new email service developed by a team of scientists working at CERN with the goal to provide a secure email with end-to-end encryption. With ProtonMail, even if someone steals your login password they still cannot read your email because they need the decryption password which is different! Not even ProtonMail can read your email as they are all stored encrypted on their server and decrypted on your PC when you download them. It’s protected by the Swiss privacy laws, offers full anonymity and other cool security features.

I just got mine after sending a request for an invitation and contributing to their indiegogo campaign which has already raised twice the targeted amount!

Go get your own and feel free to p-mail me at christos [-dot-] lazaridis [-at-] protonmail [-dot-] ch

Greek school winning CERN beam line competition

Many congratulations to Odysseus’ Comrades the Greek school team from Varvakios Pilot School in Athens, for being one of the two winning teams of CERN’s beam line for schools competition!

Odysseus’ Comrades are a team of 12. Their proposal is to look at the decay of charged pions (particles containing a quark and an antiquark) to investigate the weak force, one of the four fundamental forces of nature.

An extract from their proposal A Nature’s Preference:

Weak force keeps the Sun and the other stars glowing and gives life to life. Studying the history of particle physics we found out that weak force was the motive power for major discoveries in CERN: pion decay to electron, neutral currents, W and Z and recently Higgs boson. So in relation to 60th anniversary of CERN we decided to propose an experiment related to a peculiar property of weak force, namely its preference to left-handed particles and right-handed antiparticles.

Their presentation video:

Today’s CERN Press Release

Enjoy the journey people! Πολλά μπράβο!